Met in Nederland een overschot aan mogelijke energiebronnen, van fossiel tot duurzaam, kampt de bevolking in Burkina Faso met een tekort aan energie. Anton Brunt, FasoBiogaz werkend op basis van de PSI overheidssubsidie en met Nijhuis Water Technology, spant zich in om een innovatief, Nederlands biogas energiesysteem te implementeren. “Binnen een straal van 100 meter kunnen we het afvaloverschot van een slachthuis omzetten in de energievoorziening voor de nabij gelegen bierbrouwerij, waarbij de landbouw ook meeprofiteert van het restproduct.”
INTERVIEW – Waarom de Afrikaanse markt en meer specifiek Burkina Faso?

‘Naast een overschot in vraag naar energie in zowel de rurale als de stedelijke gebieden is er ook een overschot aan afval. Niet alleen is dit bodemverontreinigend, het vormt daarnaast een bron van luchtvervuiling door het vrijkomende methaangas. Voornamelijk industriële afvalstromen vinden hun vrije weg naar zorgzaam uitgekozen, vage dumpplaatsen. Importeren van energie drukt, door de hoge prijzen, negatief op de landelijke handelsbalans. Neem daarbij de hoge prijs voor landbouwmest, een bijproduct van biogasinstallatie. Dat maakt Afrika de perfecte plaats voor een energiesysteem gebaseerd op een gesloten, circulair model.’

Kunt u dat eens uitleggen?

‘Zoals we in Europa ook steeds meer ontdekken: decentraal en duurzaam energie opwekken is nu eenmaal beter voor mens, milieu en portemonnee, dan met fossiele brandstoffen centraal opwekken. In Burkina is het onbetaalbaar om het gehele platteland te elektrificeren op een centralistische manier. Een lokaal biogassysteem waarbij we direct een lokaal distributienetwerk aanleggen, is de duurzame oplossing voor het gebrek aan elektriciteit onder de lokale bevolking. We richten ons op stedelijke gebieden met voldoende industriële afvalstromen zodat het uiteindelijk biogas teruggeleverd kan worden aan de fabrieken waar het afval vandaan komt. Momenteel zijn onze installaties van 2,500 m3 in omvang goed voor de productie van 275Kw.’

‘Door een gebrek aan financien is het centraal opwekken en de verdere distributie van energie onmogelijk voor Burkina Faso’

Klint te mooi om waar te zijn. Is dit de oplossing voor zo’n complex probleem?

‘Met forse investeringen uit Nederland is het voor ons mogelijk om lokaal in Afrika te opereren. De productie wordt daarbij wel beperkt omdat het gas geproduceerd wordt op basis van uitsluitend biologische componenten. Dit betekent dat de gesloten kringloop alleen werkt in de buurt van bedrijven in de voedingsindustrie of met biologische afvalstromen. Kippenboerderijen, slachthuizen of andere bronnen met bijvoorbeeld dierlijke feces zijn succes goede toeleveranciers. Zodra deze slurrie in de vergistinginstallate het gas heeft geproduceerd, verwerken wij dit in naar kant-en-klaar mest product. Wat hard nodig is voor de schrale grond waar de lokale boeren op verbouwen.’

Fazo_CE

Kan het alleen in Burkina Faso?

‘Biogas ontrekken uit afval is in ontwikkelde landen op zich niet innovatief. Wat hier niet werkt is het leveren van alleen de techniek en een installatie uit Nederland. Onderhoudsproblemen, onderdelen die niet voorradig zijn, ontbrekende kennis vormen barrières tot slagen. Modellen die meer kans van slagen hebben regelen, naast de export van de apparatuur vanuit de EU, ook de investering en het onderhoud. Zogenaamde turn-key oplossingen inclusief exploitatie, die ook de verdere distributie regelt van de energie, warmte en mest. Dit in ruil voor afval. Dit is getest, werkt en is voorgesteld is aan de UEMOA groep in West Afrika (red: 8 Franstalige landen met dezelfde munteenheid) om bredere implementatie mogelijk te maken. Uitdagend in West Afrika is de gebrekkige aanwezigheid van voedselverwerkende industrie van enige omvang. Ghana is de eerst volgende uitbreidingsmogelijkheid die aan al deze succes voorwaarde voldoet om uit te breiden.’

‘Met de nodige aanpassingen kan biogas productie ook in woonwijken binnen Nederland plaats kunnen vinden’

Het leveren van energie als private partij is dat wel mogelijk?

‘Waar je in een land zit met een strenge milieuwetgeving kan je veel gemakkelijker aan je afval komen. Zit je elders dan kom je in de knel met de aanvoer van je biomassa, relatief laagwaardig en goedkoop spul waarvoor je de transportkosten zo laag mogelijk houdt. Dit zijn een aantal uitdagingen die je tegenkomt nadat je de nodige vergunningen hebt gekregen, een proces vol procedures wat voor ons jaren heeft geduurd. Je bent dan wel de eerste partij ooit, in het land die zelfstandig elektriciteit produceert en levert.’

Probleem opgelost?

‘De apparatuur staat en we zijn nu opzoek naar aanvullende poepachtige bronnen en de volgende investering om de huidige capaciteit te verdubbelen naar 550 kW. Op het huidige terrein opereren we volledig circulair. Betrouwbaarheid en marges opbouwen om de relatie tussen ons, de huidige elektriciteitsmaatschappij en de uiteindelijk brouwerij als afnemer is het belangrijkste van dit project. Idealiter heb je een partnership met afvalleveranciers die tevens energieafnemers zijn. Bij onze pilotinstallatie is dit nog een inkoop versus verkoop relatie.’

Lijkt me dat jullie alle hulp kunnen gebruiken?

‘Onze huidige Nederlandse subsidiepartner (PSI programma) vanuit de overheid en techniekpartner Nijhuis Water Techniek zijn belangrijke medestanders. Vanuit mijn werkplek bij Impact Hub Amsterdam heb ik deelgenomen aan het Investment Ready programma, met experts en coaches is de strategie zoals die er nu ligt gevormd. We zijn verschoven van een testactiviteit voor elektriciteitsvoorziening voor de rurale markt naar het huidige model. Dit betekent een andere interne organisatie, financieel model en onze propositie naar investeerders. Via collega Impact Hub member Joost van Closing the Loop (red. circulaire benadering voor waardecreatie uit afval van mobiele telefoons) zijn we in contact gekomen met het Ghana Environmental Agency, hier hebben we onder andere gesproken over het opruimen van afvalstoffen in de breedste zin.’

 ‘Onze grootste uitdaging nu is het op orde krijgen van de operatie’

Het lijkt erop dat het werkt. Wat zijn de belangrijkste leermomenten?

‘Technisch gezien is het bewezen dat het kan, het blijft de grote vraag of het rendabel is, je voldoende biomassa binnenhaalt voor een onderbroken afgifte van stroom. Om de boel onder controle te krijgen is het belangrijk om zo klein mogelijk te beginnen. Eerst aantonen dat het werkt, wat vervolgens versnellend kan werken in het aanvragen van vergunningen voor nieuwe projecten.’

Wat levert al deze moeite nu eigenlijk op?

‘Op beginnende schaal is onze impact nu dat we straks lokaal 30 man aan het werk hebben, gemiddeld 1,5% elektriciteit voor de hoofdstad leveren en de nodige vervuilende methaan uit de lucht weten te houden. Dit soort succesverhalen, waar de minister van Milieu in Burkina Faso om zit te springen, helpen enorm om buitenlandse investeerders aan te trekken.’

 ‘Afval bestaat niet, afval is waarde

Hoe kan bijvoorbeeld een stad als Amsterdam hiervan profiteren?

‘Neem de projecten in Drenthe, de Heinekenbrouwerij en op wijkniveau in de Kolenkitbuurt in Amsterdam. Het werkt in Nederland, schaalvoordeel is nu nog de belangrijkste beperking voor verdere doorvoering. Technisch gezien kan iedere buurt zijn GFT afval op een vast punt inleveren bij een ondergrondse biogasinstallatie in de wijk, waarna dit met een zuiveringsslag ter plaatse omgezet wordt in bruikbaar groengas. Dit kan direct ingevoerd worden in de aardgasleiding. Punt is echter dat dit soort installaties momenteel alleen op industriële schaal rendabel zijn, maar daar gaat vast en zeker verandering in komen.’